ABDULLAH YUSUF AZZAM VE CİHAD / SENA BAYSAL

Abdullah Yusuf Azzam, ‘’Hayat, iman ve cihat’’ sözleriyle yetişen bizler için şüphesiz en önemli öncülerden biridir. 20. yüzyılda 48 yıllık yaşamını bu yola adamış, âdeta “Dostları sevindiren bir yaşam, düşmanları öfkelendiren bir şehâdet” ile Rabbine kavuşmuştur. Bu yazıda hayatını bu uğurda feda edip şehadete ulaşan Azzam’ın yaşamının başrolü olan ‘’Cihad’’ kavramı üzerinde duracağız.

Arapça’da cehd ve cühd köklerinden türeyen “cihad” kavramı; güç ve gayret sarf etmek, meşakkat, insanın iyi şeylere nail olması veya kötülüklerin def’i için var gücüyle bütün takatini sarf etmesi gibi anlamlara gelir. Abdullah Azzam, Kur’an-ı Kerim’de sıkça geçen “fî-sebîlillâh” (Allah yolunda) ifadesinin ilk akla gelen manasının cihad olduğunu söyler. Yine benzer anlamlarda kullanılan i‘lâ-yi kelimetullah tabiri de Allah'ın adını yüceltmek için Allah'ı inkâr edenlere karşı savaşmak manası ile cihadın maksadını açıklar dememiz yanlış olmaz. 

Şüphesiz ki İslam haksız yere insanları savaşa ve kan dökmeye teşvik eden bir din değildir. Çünkü bu din ıslah etmek ve imar etmek için gelmiştir. Bununla beraber Enfal suresi 39. ayette ‘’Fitne ortadan kalkıncaya ve dinin tamamı Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın. Vazgeçerlerse kuşkusuz Allah yaptıklarını görmektedir.’’ buyrulduğu üzere bütün insanların huzur ve emniyet içinde yaşayabileceği bir dünya meydana getirmek için cihad şer’i bir ihtiyaçtır. 

Cihad’ın kapsamına baktığımızda ise sandığımızdan daha geniş bir manaya sahip olduğunu görürüz. “Müşriklere karşı mallarınız, nefisleriniz ve dillerinizle cihad edin.” (Ebû Dâvûd, “Cihâd”, 17). “Mücahid nefsiyle cihad edendir.” (Tirmizî, “Feżâʾilü’l-cihâd”, 2) hadislerinde geçtiği üzere cihad kavramı, genellikle ilk akla gelen somut manasının yanında hayatımızın her anında kendini gösteren bir mefhumdur.

Cihadın hayatımızda kapsayıcı bir rolü olduğunu şehit ve şahitlik kavramlarıyla beraber şöyle açıklayabiliriz. İslam’ın bir ferdi olmak için ilk şart kelime-i şehadet getirmektir. Bu, Allah’ın vahdetine karşı olan ilk şahitliğimizi, yaşantıya yansıttığımızda ise Allah’ın rızasını umarak geçen bir ömür -cihad şuuru ile- ve yine Allah’ın rızasına uygun bir ölüm vuku bulur. “Allah, bütün kalbiyle şehit olmayı isteyen kişiyi, yatağında ölse bile, şehitler mertebesine ulaştırır.” (Müslim, İmâre 157) hadisine binaen de bu ölüme şehadet deriz ki “şehadet” sonsuz yaşam demektir. Çünkü Bakara suresinin 154. ayetinde ‘’Allah yolunda öldürülenler için “Ölüler,” demeyin. Hayır, onlar diridirler. Fakat siz bilemezsiniz.’’ buyrulmaktadır. 

Saydığımız şahitliklere baktığımızda ise hepsinin bir süreci anlamlı kıldığını fark ederiz. Yaşamı, yaptığımız her ameli ve ölümü… Bu da En’am 162. ayeti hayat düsturu edinmek demektir. ‘’De ki: ‘Namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm, âlemlerin Rabbi Allah içindir.’’ Her asırda kendini cihada adayan, prangalarından kurtulmaya çalışan, sanki bu ayeti ve şahitliği yaşayan canlı kanlı örnekler olur. Gazzeliler de bizim için önemli bir örnek olsa gerek. Gazze’de 7 Ekim 2023’ten bugüne Aksa Tufanı ile bir tarih yazılmaktadır. Akıllara durgunluk veren direnişleriyle siyonizmin kirli oyunlarını tüm dünyanın gözleri önüne serdiler. Onlar üstlerine düşeni yaparken bizim sormamız gereken “Ben bu cihadın neresindeyim?” olacaktır.

Abdullah Azzam’ın cihadı bir yaşam tarzı olarak benimsediğini söyleyebiliriz. Kendi tabiriyle yeryüzünün felah bulmasının biricik teminatı cihattır. Cihadı konu edindiği pek çok eseri bulunan Abdullah Azzam’ın, Afganistan cihadını dünyaya tanıtma, medyaya duyurma, İslam âlemini seferber etme, finans etme ve organize bir direniş oluşturma gibi konularda ciddi etkileri olmuştur. Vatanı olan Filistin’de de gerek gençlerin dini ve askerî eğitimleri, gerek İsrail’e yönelik operasyonların plan ve icrası ile meşgul olmuştur. Son yüzyılın cihad öğretmeni Azzam’ın “Ölüme tutkun olun ki Allah size gerçek hayatı ikram etsin.’’ sözünün bağlandığımız modern dünyanın zincirlerinden kurtulmamıza vesile olmasını Allah’tan niyaz ederim.